Thuê Người Thân Làm Bảo Mẫu: Tiện Lợi Hay Rắc Rối?

Khi công việc bận rộn nhưng con còn nhỏ, nhiều gia đình cân nhắc thuê người thân làm bảo mẫu thay vì tìm một người chăm trẻ bên ngoài. Đó có thể là ông bà, cô dì, chú bác hoặc một người họ hàng vốn đã quen thuộc với gia đình. Điểm thuận lợi là Ba Mẹ thường cảm thấy an tâm hơn vì người chăm trẻ không hoàn toàn xa lạ, đồng thời bé cũng có thể dễ thích nghi với một người đã quen mặt. Tuy nhiên, khi tình thân và công việc cùng tồn tại trong một mối quan hệ, những vấn đề tưởng nhỏ như giờ làm, cách chăm con, tiền công hay ngày nghỉ cũng có thể trở thành nguyên nhân gây khó xử. Vì vậy, thuê người thân làm bảo mẫu không đơn giản chỉ là “nhờ người nhà trông con”, mà cần một thỏa thuận rõ ràng để bảo vệ cả mối quan hệ gia đình lẫn quyền lợi của trẻ.
Tóm tắt nhanh
- Thuê người thân làm bảo mẫu có ưu điểm về sự quen thuộc, khả năng thích nghi và cảm giác tin tưởng.
- Nhờ họ hàng trông con không có nghĩa là có thể bỏ qua các tiêu chí về sức khỏe, kỹ năng và an toàn.
- Những vấn đề dễ phát sinh gồm khác biệt trong cách nuôi dạy, phạm vi công việc không rõ ràng và khó trao đổi về tiền.
- Ranh giới trong gia đình cần được thiết lập ngay từ đầu, đặc biệt về giờ làm, trách nhiệm và quyền quyết định liên quan đến trẻ.
- Trả lương cho người thân nên được trao đổi minh bạch nếu việc chăm trẻ diễn ra thường xuyên như một công việc.
- Ba Mẹ nên phân biệt rõ chăm trẻ với các công việc nhà khác để tránh phát sinh kỳ vọng ngoài thỏa thuận.
- Khi lựa chọn người chăm trẻ, hãy xem xét kinh nghiệm, kỹ năng, sức khỏe, tính ổn định và mức độ phù hợp với nhu cầu của trẻ.
- Nếu mối quan hệ gia đình và công việc khó tách biệt, tìm một bảo mẫu phù hợp bên ngoài có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.
Lợi ích khi người chăm trẻ là người quen
Việc thuê người thân làm bảo mẫu có những ưu điểm nhất định, đặc biệt với gia đình có trẻ nhỏ và cần một người hỗ trợ quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, sự thân thiết không nên được xem là yếu tố thay thế cho việc đánh giá khả năng chăm sóc.
Bé thường dễ làm quen với người chăm sóc
Trẻ từ 0-10 tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ, thường cần thời gian để thích nghi với người chăm sóc mới. Một người họ hàng mà bé đã từng gặp, từng chơi cùng hoặc thường xuyên tiếp xúc có thể giúp quá trình chuyển đổi nhẹ nhàng hơn.
Chẳng hạn, nếu bà ngoại đã thường xuyên chăm bé vào cuối tuần, việc bà hỗ trợ thêm trong các ngày Ba Mẹ đi làm có thể ít xáo trộn hơn so với việc đưa một người hoàn toàn mới vào lịch sinh hoạt của trẻ.
Tuy nhiên, “quen biết” không đồng nghĩa với “phù hợp”. Ba Mẹ vẫn cần xem xét sức khỏe, khả năng xử lý tình huống, kinh nghiệm chăm trẻ và mức độ đáp ứng được lịch sinh hoạt thực tế.
Ba Mẹ có thêm cảm giác tin tưởng
Một trong những lý do phổ biến khiến gia đình lựa chọn người quen là cảm giác an tâm. Ba Mẹ có thể đã biết tính cách, thói quen và hoàn cảnh của người thân từ trước.
Mô hình chăm sóc trẻ bởi người thân, bạn bè hoặc hàng xóm được xem là một dạng chăm sóc không chính thức trong nhiều hệ thống chăm sóc trẻ. Tuy nhiên, việc quen biết người chăm sóc không tự động đảm bảo rằng các tiêu chuẩn về an toàn, sơ cứu hay chăm sóc trẻ đã được đáp ứng.
Vì vậy, ngay cả khi thuê người thân làm bảo mẫu, Ba Mẹ vẫn nên đặt câu hỏi như khi đánh giá một người chăm trẻ khác:
- Người này có đủ sức khỏe để chăm bé trong thời gian đã thống nhất không?
- Có biết xử lý những tình huống thường gặp với trẻ không?
- Có kiên nhẫn khi bé quấy khóc, ăn uống khó khăn hoặc thay đổi lịch sinh hoạt không?
- Có tôn trọng nguyên tắc chăm sóc mà Ba Mẹ thống nhất không?
- Có thể duy trì lịch làm việc ổn định không?
Có thể linh hoạt hơn về thời gian
Người thân đôi khi có thể hỗ trợ những khung giờ đặc thù mà gia đình khó tìm người phù hợp, chẳng hạn đón bé sau giờ học, hỗ trợ vài tiếng buổi tối hoặc chăm trẻ trong một số ngày cố định.
Đây là một lợi thế đáng cân nhắc với gia đình có lịch làm việc không đều. Tuy nhiên, sự linh hoạt cũng cần có giới hạn. Nếu “nhờ một chút” dần trở thành việc chăm trẻ hằng ngày nhưng không có thỏa thuận cụ thể, cả hai bên rất dễ cảm thấy trách nhiệm của mình bị mặc định.

Khi người thân trở thành người chăm trẻ, sự rõ ràng giúp cả gia đình thoải mái hơn.
Những rắc rối thường phát sinh
Điểm khó nhất khi thuê người thân làm bảo mẫu là ranh giới giữa “người nhà” và “người đang đảm nhận một công việc” có thể bị xóa nhòa.
ZERO TO THREE lưu ý rằng khi ông bà và cha mẹ cùng chia sẻ việc chăm trẻ, những khác biệt về cách nuôi dạy, kỷ luật, ăn uống hay vai trò của mỗi thế hệ có thể tạo ra căng thẳng dù mối quan hệ vốn rất thân thiết.
Khác biệt quan điểm nuôi dạy trẻ
Đây có lẽ là vấn đề phổ biến nhất.
Người thân lớn tuổi có thể chăm trẻ dựa trên kinh nghiệm của thế hệ trước, trong khi Ba Mẹ muốn áp dụng những nguyên tắc mới về ăn uống, giấc ngủ, màn hình, kỷ luật hoặc cách phản hồi cảm xúc của trẻ.
Ví dụ:
- Ba Mẹ không muốn dùng đồ ăn để dỗ trẻ nhưng ông bà thường xuyên làm vậy.
- Ba Mẹ muốn giới hạn thời gian xem màn hình nhưng người chăm trẻ cho bé xem để bé ngồi yên.
- Ba Mẹ muốn trẻ tự xúc ăn nhưng người thân có xu hướng đút cho nhanh.
- Ba Mẹ muốn thống nhất cách xử lý khi trẻ ăn vạ nhưng người chăm trẻ lại dùng cách khác.
Nếu không trao đổi từ đầu, những khác biệt nhỏ có thể tích tụ thành cảm giác “không được tôn trọng”.
Dễ ngại nói chuyện về tiền bạc và trách nhiệm
Khi thuê người thân làm bảo mẫu, câu hỏi “trả bao nhiêu?” đôi khi khó nói hơn rất nhiều so với thuê một người không quen biết.
Ba Mẹ có thể nghĩ:
“Người nhà với nhau, giúp nhau là chính.”
Trong khi người thân có thể nghĩ:
“Nếu đã chăm bé mỗi ngày như một công việc thì cần có khoản thu nhập tương xứng.”
Không bên nào nhất thiết sai. Vấn đề nằm ở chỗ hai bên có thể đang hiểu khác nhau về bản chất của thỏa thuận.
Nếu không làm rõ, một bên có thể cảm thấy mình đang “giúp đỡ gia đình”, còn bên kia lại cảm thấy mình đang thực hiện một công việc chưa được ghi nhận đúng mức.
Công việc dễ bị mở rộng ngoài thỏa thuận
Ban đầu, thỏa thuận có thể chỉ là chăm bé từ 8h đến 17h. Sau đó có thể phát sinh:
- Nấu thêm bữa tối.
- Dọn phòng của bé.
- Giặt quần áo cho cả gia đình.
- Đón anh chị của bé.
- Trông bé thêm buổi tối.
- Làm việc vào cuối tuần.
Nếu những việc này liên tục được thêm vào mà không trao đổi, người chăm trẻ dễ bị quá tải; ngược lại, Ba Mẹ có thể nghĩ đó là những việc “tiện tay làm giúp”.
Đây chính là lúc ranh giới trong gia đình trở nên quan trọng.
Tình cảm gia đình có thể khiến việc góp ý trở nên khó khăn
Khi thuê một bảo mẫu không quen, Ba Mẹ có thể trao đổi trực tiếp về vấn đề chưa phù hợp. Nhưng với người thân, một góp ý về công việc đôi khi bị hiểu thành phê bình cá nhân.
Chẳng hạn, câu “Em muốn chị hạn chế cho bé xem điện thoại” có thể vô tình được hiểu thành “Chị chăm bé không tốt”.
Vì vậy, thay vì đánh giá con người, nên tập trung vào hành vi và nhu cầu của trẻ: “Mình thống nhất cho bé không xem điện thoại trong khung giờ này nhé.”
Cách thiết lập ranh giới công việc
Một thỏa thuận rõ ràng không làm tình cảm gia đình trở nên lạnh nhạt. Ngược lại, nó có thể giúp mọi người biết chính xác mình đang chịu trách nhiệm cho điều gì.
Thống nhất phạm vi công việc ngay từ đầu
Trước khi thuê người thân làm bảo mẫu, Ba Mẹ nên cùng người chăm trẻ thống nhất ít nhất 6 nội dung:
| Nội dung | Cần thống nhất |
|---|---|
| Thời gian | Bắt đầu, kết thúc, ngày nghỉ |
| Chăm trẻ | Ăn, ngủ, vệ sinh, vui chơi, đưa đón |
| Việc nhà | Việc nào liên quan đến bé, việc nào không |
| Nguyên tắc chăm sóc | Ăn uống, màn hình, kỷ luật, ngủ |
| Tình huống phát sinh | Khi bé ốm, người chăm trẻ bận hoặc Ba Mẹ về muộn |
| Tiền công | Mức tiền, thời điểm và cách thanh toán |
Những nội dung này có thể được viết thành một danh sách đơn giản thay vì hợp đồng phức tạp. Mục tiêu là để hai bên có cùng một cách hiểu.
Các hướng dẫn về thỏa thuận chăm sóc trẻ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc làm rõ lịch chăm sóc, chi phí, cách xử lý ngày nghỉ, dịch vụ được cung cấp và cách kết thúc thỏa thuận để hạn chế hiểu nhầm.

Người thân trông con tiện lợi nhưng không nên bỏ qua ranh giới và thỏa thuận rõ ràng.
Phân biệt việc chăm trẻ và việc nhà
Đây là một ranh giới đặc biệt cần làm rõ khi thuê người thân làm bảo mẫu.
“Chăm bé” có thể bao gồm:
- Chuẩn bị hoặc hỗ trợ bé ăn.
- Thay tã, vệ sinh cho trẻ.
- Cho bé ngủ.
- Chơi và tương tác phù hợp với độ tuổi.
- Theo dõi các dấu hiệu bất thường.
- Dọn dẹp những vật dụng trực tiếp phục vụ bé.
Trong khi đó, lau toàn bộ nhà, nấu ăn cho người lớn, giặt quần áo của cả gia đình hay làm các công việc gia đình khác là phạm vi hoàn toàn khác.
Nếu muốn người thân thực hiện thêm những việc này, hãy trao đổi riêng thay vì mặc định rằng chúng đã nằm trong tiền công chăm trẻ.
Khẳng định giá trị chuyên môn và vị thế công việc chuyên nghiệp của bạn bằng cách đồng hành và trở thành bảo mẫu Momhub.
Xác định ai là người quyết định cuối cùng về việc chăm con
Dù người thân có nhiều kinh nghiệm nuôi trẻ, Ba Mẹ vẫn nên thống nhất rằng những quyết định quan trọng liên quan đến con cần được trao đổi với cha mẹ.
Ví dụ:
- Thay đổi chế độ ăn.
- Sử dụng thuốc khi trẻ không khỏe.
- Cho trẻ tham gia hoạt động ngoài nhà.
- Thay đổi lịch ngủ.
- Xử lý những vấn đề hành vi kéo dài.
- Đưa trẻ đi khám khi cần.
Người chăm trẻ có thể quan sát, báo cáo và hỗ trợ xử lý tình huống ban đầu trong phạm vi đã thống nhất; nhưng những quyết định vượt quá trách nhiệm thông thường nên được đưa về cho Ba Mẹ.
Đặt “giờ làm” và “giờ nghỉ”
Một trong những nguyên tắc quan trọng khi thuê người thân làm bảo mẫu là không xem sự thân thiết như một nguồn lao động không giới hạn.
Nếu thỏa thuận là 8h-17h, việc Ba Mẹ thường xuyên nhờ người thân ở lại đến 19h hoặc chăm cuối tuần nên được trao đổi trước.
ZERO TO THREE cũng nhấn mạnh việc thống nhất thời gian “đang làm nhiệm vụ” và thời gian người ông, người bà được nghỉ có thể giúp các bên duy trì mối quan hệ tích cực hơn.
Có nên trả lương rõ ràng không?
Câu trả lời thường là nên, nếu người thân đang dành thời gian đều đặn để thực hiện một công việc chăm sóc trẻ.
Trả lương không có nghĩa là thiếu tình cảm
Trong nhiều gia đình Việt, việc trả lương cho người thân có thể khiến mọi người ngại ngùng. Một số Ba Mẹ sợ người nhà nghĩ mình “tính toán”, trong khi người thân cũng có thể ngại chủ động đề cập đến tiền.
Tuy nhiên, tiền công không nhất thiết làm mất đi tình cảm. Ngược lại, một khoản thù lao rõ ràng có thể giúp công sức của người chăm trẻ được ghi nhận.
Điều quan trọng là hai bên thống nhất cách gọi và cách tính phù hợp với thỏa thuận thực tế: theo giờ, theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng.
Những yếu tố nên tính đến khi thống nhất tiền công
Không nên chỉ hỏi “Bao nhiêu là được?” mà nên nhìn vào toàn bộ phạm vi công việc:
- Số giờ chăm trẻ mỗi ngày.
- Số ngày làm mỗi tuần.
- Độ tuổi của trẻ.
- Chăm một hay nhiều trẻ.
- Có cần đưa đón trẻ không.
- Có làm thêm buổi tối hoặc cuối tuần không.
- Có phát sinh việc nhà liên quan đến trẻ không.
- Có yêu cầu đặc biệt về lịch sinh hoạt của bé không.
Nếu công việc thay đổi đáng kể, mức tiền công cũng nên được trao đổi lại.
Nên thanh toán minh bạch
Một cách đơn giản là thống nhất:
Mức tiền → ngày thanh toán → hình thức thanh toán → cách tính khi làm thêm.
Ví dụ:
“Hai bên thống nhất chăm bé từ 8h đến 17h, thứ Hai đến thứ Sáu. Khoản tiền công được thanh toán vào cuối mỗi tháng. Nếu cần hỗ trợ ngoài khung giờ trên, Ba Mẹ sẽ trao đổi trước.”
Cách nói này rõ ràng nhưng không mang tính đối đầu.
Nếu thỏa thuận chăm sóc trở thành một công việc thường xuyên, kéo dài và có tính chất thuê lao động, gia đình cũng nên chủ động tìm hiểu các quy định pháp lý, thuế hoặc nghĩa vụ liên quan đang áp dụng tại địa phương để tránh hiểu nhầm về sau.

Rõ ràng về công việc, tiền công và trách nhiệm giúp hạn chế những rắc rối khi nhờ người thân trông con.
Khi nào nên cân nhắc phương án khác?
Không phải gia đình nào cũng phù hợp với việc thuê người thân làm bảo mẫu.
Ba Mẹ nên cân nhắc một phương án khác nếu:
- Hai bên có bất đồng lớn về cách chăm trẻ.
- Người thân không đủ sức khỏe hoặc thời gian.
- Không thể thống nhất mức độ trách nhiệm.
- Một bên không thoải mái khi trao đổi tiền công.
- Người thân thường xuyên vượt qua những nguyên tắc Ba Mẹ đã thống nhất.
- Việc chăm trẻ đang làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến mối quan hệ gia đình.
Trong trường hợp đó, lựa chọn một người chăm trẻ phù hợp từ bên ngoài có thể giúp tách biệt rõ hơn giữa quan hệ gia đình và quan hệ công việc.
Dù lựa chọn người thân hay người ngoài, nguyên tắc vẫn nên giống nhau: Ba Mẹ cần chủ động đánh giá người chăm trẻ dựa trên kinh nghiệm, kỹ năng, sức khỏe, khả năng phối hợp, tính ổn định và mức độ phù hợp với nhu cầu của trẻ. Việc quen biết chỉ là một lợi thế, không phải tiêu chí duy nhất.
Với Momhub, việc tìm người chăm trẻ không chỉ nằm ở chuyện “có người trông bé”, mà quan trọng hơn là Ba Mẹ có quyền chủ động tìm hiểu và lựa chọn người phù hợp với nhu cầu thực tế của gia đình.
Momhub là hệ sinh thái kết nối Gia đình với Đối tác Bảo mẫu, hỗ trợ Ba Mẹ tìm kiếm giải pháp chăm trẻ linh hoạt theo giờ. Thay vì mặc định lựa chọn dựa trên quan hệ quen biết, Ba Mẹ có thể chủ động xem xét các thông tin như kinh nghiệm, kỹ năng, phạm vi công việc, thời gian có thể làm và mức độ phù hợp với nhu cầu của bé.
Với những gia đình đang cân nhắc thuê người thân làm bảo mẫu, nguyên tắc này vẫn rất hữu ích: hãy minh bạch về công việc, rõ ràng về trách nhiệm và tôn trọng thỏa thuận của cả hai bên. Khi gia đình cần một phương án khác, việc kết nối với bảo mẫu phù hợp cũng nên được thực hiện dựa trên những tiêu chí rõ ràng, hướng đến sự an toàn và ổn định cho trẻ.
Tài liệu tham khảo
- Informal In-Home Child Care – Child Care Aware of America/Childcare.gov – Childcare.gov – cập nhật truy cập năm 2026.
- Your Responsibilities Once You Find Care – Child Care Aware of America/Childcare.gov – Childcare.gov – cập nhật truy cập năm 2026.
- Getting Started: Simple Steps for Finding and Choosing Child Care – Child Care Aware of America/Childcare.gov – Childcare.gov – cập nhật truy cập năm 2026.
- If You Only Knew: A Tool for Grandparent Caregivers – ZERO TO THREE – ZERO TO THREE – 07/09/2017.
- Grandparents: Sharing the Care – ZERO TO THREE – ZERO TO THREE – 2017.
- Grandparents Who Care: Sharing the Care with Your Own Parents – ZERO TO THREE – ZERO TO THREE – 2017.
- Talking It Out: A Tool for Establishing Good Communication Between Parents and Grandparents – ZERO TO THREE – ZERO TO THREE – 05/2012.
- How to Communicate with Parents – ZERO TO THREE – ZERO TO THREE – 18/07/2022.
- KINSHIP CARE AND THE CHILD WELFARE SYSTEM – Child Welfare Information Gateway, Children’s Bureau/ACYF/ACF/HHS – Child Welfare Information Gateway – 05/2022.
- Promoting Reunification as a Kin Caregiver – Child Welfare Information Gateway, Children’s Bureau/ACYF/ACF/HHS – Child Welfare Information Gateway – 05/2025.
Hỏi đáp nhanh
1. Có nên thuê người thân làm bảo mẫu cho con không?
Có thể, nếu người thân có đủ khả năng chăm trẻ, hai bên thống nhất được thời gian, trách nhiệm, cách chăm sóc và tiền công. Mối quan hệ thân thiết nên là lợi thế về sự tin tưởng, không nên thay thế cho việc đánh giá khả năng chăm trẻ.
2. Nhờ họ hàng trông con có cần trả tiền không?
Nếu chỉ là hỗ trợ không thường xuyên, gia đình có thể tự thống nhất cách hỗ trợ phù hợp. Nhưng nếu người thân chăm trẻ đều đặn như một công việc, trả lương cho người thân là phương án nên được cân nhắc để ghi nhận thời gian và công sức của họ.
3. Làm sao để góp ý khi người thân chăm con không đúng ý?
Nên trao đổi dựa trên nhu cầu của trẻ thay vì đánh giá người chăm sóc. Ví dụ, thay vì nói “Chị chăm con như vậy là sai”, có thể nói “Ba Mẹ muốn thống nhất cách này để lịch ăn của bé ổn định hơn”.
4. Có nên viết thỏa thuận khi thuê người thân làm bảo mẫu?
Nên có ít nhất một thỏa thuận rõ ràng, dù chỉ là tin nhắn hoặc bảng thống nhất đơn giản. Nội dung nên bao gồm thời gian, phạm vi công việc, tiền công, ngày nghỉ và cách xử lý tình huống phát sinh.
5. Thuê người thân làm bảo mẫu có an toàn hơn thuê người ngoài không?
Không thể kết luận chỉ dựa vào quan hệ gia đình. Người thân có thể quen thuộc với bé nhưng vẫn cần được đánh giá về sức khỏe, khả năng chăm trẻ, kỹ năng xử lý tình huống và mức độ tuân thủ các nguyên tắc an toàn.
6. Nếu người thân không muốn nhận tiền thì có cần trả không?
Hai bên có thể tự thống nhất. Tuy nhiên, nếu việc chăm trẻ diễn ra thường xuyên và chiếm nhiều thời gian, Ba Mẹ nên chủ động trao đổi về một hình thức ghi nhận phù hợp, chẳng hạn tiền công hoặc hỗ trợ các chi phí liên quan.
7. Khi nào nên tìm bảo mẫu bên ngoài thay vì thuê người thân?
Nếu gia đình không thể thống nhất về cách chăm trẻ, lịch làm việc, tiền công hoặc ranh giới trong gia đình, phương án tìm một người chăm trẻ bên ngoài có thể phù hợp hơn. Khi đó, Ba Mẹ có thể đánh giá ứng viên dựa trên những tiêu chí cụ thể thay vì để tình cảm gia đình chi phối quyết định.
Bài viết cùng chủ đề
Tin tức dành cho bảo mẫuThuê Bảo Mẫu Cho Gia Đình Ở Chung Cư: Những Lưu Ý An Toàn Riêng
Tin tức dành cho bảo mẫuVì Sao Đối Tác Bảo Mẫu Phải Ký Bộ Quy Tắc Ứng Xử Và Hợp Đồng
Tin tức dành cho bảo mẫuCách check-in bắt đầu ca làm trên app MomHub dành cho Đối tác Bảo mẫu
Tin tức dành cho bảo mẫuNhững Câu Hỏi Momhub Nhận Được Nhiều Nhất Từ Ứng Viên Đối Tác Mới
Tin tức dành cho bảo mẫuVì Sao Momhub Phỏng Vấn Trước Rồi Mới Kích Hoạt Hồ Sơ
Tin tức dành cho bảo mẫuBảo Mẫu Làm Việc Cho Nhiều Gia Đình Cùng Lúc: Có Ổn Không?Xem thêm bài viết