Nhiễm trùng và chấn thương mắt ở trẻ nhỏ: Dấu hiệu nhận biết và những điều mẹ cần biết

Đôi mắt của trẻ nhỏ vốn vô cùng nhạy cảm và rất dễ tổn thương trước các tác nhân vi khuẩn ngoài môi trường hay những va chạm trong quá trình vận động hằng ngày. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và xử trí đúng y khoa không chỉ giúp bé yêu nhanh chóng dễ chịu mà còn bảo vệ thị lực lâu dài cho con.
Tóm tắt nhanh
- Nhiễm trùng mắt ở trẻ thường do vi khuẩn, vi rút hoặc tắc tuyến lệ, biểu hiện qua đỏ mắt, sưng mi và rỉ mắt màu vàng xanh.
- Chấn thương mắt ở trẻ xuất phát từ va đập vật lý, trầy xước giác mạc hoặc hóa chất bắn vào mắt.
- Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đi khám ngay gồm chảy máu trong mắt, đau dữ dội, đồng tử không đều, sưng lan ra mặt hoặc dính hóa chất.
- Sơ cứu an toàn tại nhà bằng cách rửa tay sạch, nhỏ nước muối sinh lý 0.9%, chườm lạnh khi bầm tím và tuyệt đối không dùng mẹo dân gian.
- Không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ.
Nhiễm trùng và chấn thương mắt ở trẻ nhỏ là gì và vì sao bé dễ gặp phải?
Nhiễm trùng mắt ở trẻ nhỏ là tình trạng mắt bị vi khuẩn, vi rút hoặc tác nhân dị ứng xâm nhập, gây viêm nhiễm ở các cấu trúc như kết mạc, mi mắt hay tuyến lệ. Trong khi đó, chấn thương mắt lại xuất phát từ các tác động vật lý hoặc hóa học bên ngoài như bụi bẩn, va đập, trầy xước giác mạc hoặc hóa chất vô tình dính vào mắt.
Ở độ tuổi tò mò và thích khám phá, các bé cưng thường chưa có ý thức tự bảo vệ mắt. Thói quen đưa tay lên mắt sau khi cầm nắm đồ chơi, cào cấu khi nô đùa hoặc dụi mắt liên tục là nguyên nhân hàng đầu khiến vi khuẩn lây lan. Hơn nữa, mắt trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và các tổ chức bảo vệ còn mỏng mảnh, khiến đôi mắt bé rất dễ bị đỏ, sưng hoặc tổn thương dù chỉ chịu tác động nhẹ.

Các tình trạng tổn thương mắt thường gặp ở bé yêu
Để giúp ba mẹ dễ dàng phân biệt giữa tình trạng nhiễm trùng và chấn thương mắt, bảng tổng hợp dưới đây sẽ phân loại các đặc điểm nhận diện cơ bản:
| Tiêu chí | Nhiễm trùng mắt ở trẻ | Chấn thương mắt ở trẻ |
| Nguyên nhân chính | Vi khuẩn, vi rút, tác nhân dị ứng, tắc tuyến lệ. | Va đập, trầy xước vật lý, dị vật bay vào, hóa chất. |
| Dấu hiệu đặc trưng | Mắt đổ rỉ vàng hoặc xanh, sưng mi mắt, đỏ mắt. | Đau nhói, bầm tím hốc mắt, xuất huyết lòng trắng, sợ ánh sáng. |
| Khả năng lây nhiễm | Có thể lây lan nhanh (đặc biệt là viêm kết mạc). | Không lây nhiễm sang người khác. |
| Hướng xử trí ban đầu | Vệ sinh bằng nước muối sinh lý, dùng thuốc theo đơn. | Sơ cứu rửa sạch dị vật, chườm lạnh/ấm, đi khám khẩn cấp. |
Viêm kết mạc và hiện tượng rỉ mắt bất thường
Viêm kết mạc là bệnh lý nhiễm trùng mắt phổ biến hàng đầu ở trẻ nhỏ. Mẹ sẽ thấy lòng trắng mắt của bé chuyển sang màu hồng hoặc đỏ kèm theo nhiều rỉ mắt màu vàng hoặc xanh làm dính chặt hai mi mắt, nhất là lúc con ngủ dậy. Nếu nhiễm vi rút, rỉ mắt thường trong và bé có thể kèm theo ho, sổ mũi. Nếu nhiễm vi khuẩn, rỉ mắt sẽ đặc và có màu vàng đục. Ngoài ra, hiện tượng tắc tuyến lệ cũng khiến nước mắt bé không thoát xuống mũi được, gây ra tình trạng đọng rỉ mắt liên tục dù mắt con không bị đỏ.
Lẹo mắt ở trẻ nhỏ
Lẹo mắt xuất hiện dưới dạng một nốt sưng nhỏ màu đỏ, trông tương tự như hạt mụn nằm ngay bờ mi mắt của bé. Tình trạng này xảy ra do tuyến dầu ở chân lông mi bị tắc nghẽn và nhiễm khuẩn. Nốt lẹo gây cảm giác cộm rát khiến bé cưng khó chịu, quấy khóc và hay đưa tay lên dụi mi mắt.

Dị vật rơi vào mắt và trầy xước giác mạc
Khi bé chơi đùa ngoài trời, hạt cát, bụi bẩn hoặc côn trùng nhỏ rất dễ bay vào mắt. Phản xạ của bé yêu là chớp mắt liên tục, chảy nước mắt và khóc nhiều. Nếu con dụi mắt mạnh hoặc vô tình bị móng tay cào trúng, lớp màng giác mạc mỏng mảng có thể bị trầy xước giác mạc. Tình trạng này khiến bé rất đau đớn, chói mắt và sợ ánh sáng.
Bầm tím quanh mắt và tiếp xúc với hóa chất
Trẻ nhỏ hiếu động rất dễ ngã va quệt vào mép bàn, đồ chơi cứng dẫn đến bầm tím hốc mắt. Vùng da quanh mắt bé mỏng nên máu tụ lại nhanh chóng tạo thành vết quầng thâm tím. Nguy hiểm hơn, nếu bé vô tình dính xà phòng đậm đặc, nước lau nhà hoặc hóa chất vào mắt, niêm mạc mắt sẽ bị kích ứng nặng, gây đau rát và đỏ ngầu.
Khi nào mẹ cần đưa bé đến bệnh viện ngay lập tức?
Phần lớn các tổn thương nhẹ có thể xử trí tốt nếu phát hiện sớm, tuy nhiên ba mẹ tuyệt đối không chủ quan. Mẹ cần đưa bé đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa Mắt hoặc Bệnh viện Nhi gần nhất khi nhận thấy các dấu hiệu nguy hiểm sau:
Mắt bé xuất hiện vệt máu tươi bên trong lòng trắng hoặc vùng đồng tử. Bé khóc thảm thiết do đau dữ dội và hoàn toàn không thể mở mắt. Mẹ quan sát thấy hình dạng con ngươi biến dạng hoặc đồng tử hai bên không đều nhau. Vùng sưng đỏ lan rộng từ mi mắt xuống gò má. Bé có biểu hiện giảm thị lực như hay va đụng đồ vật hoặc mắt bé tiếp xúc trực tiếp với hóa chất tẩy rửa nguy hại.
Khám phá cách tối ưu quỹ thời gian bằng cách xem chi tiết hồ sơ bảo mẫu chuyên trông trẻ linh hoạt theo giờ tại đây.
Hướng dẫn chăm sóc và sơ cứu mắt an toàn tại nhà cho con
Khi phát hiện mắt bé có bất thường, sự bình tĩnh và thao tác đúng y khoa của mẹ là yếu tố quan trọng nhất:
Trước hết, mẹ cần rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi chăm sóc mắt cho con. Nếu bé bị bụi hoặc cát bay vào mắt, mẹ tuyệt đối không dùng tay hay góc khăn cọ xát. Hãy dùng nước muối sinh lý 0.9% nhỏ liên tục để dòng nước tự trôi sạch dị vật ra ngoài.
Đối với vết bầm tím do va đập nhẹ, mẹ dùng khăn sạch bọc viên đá nhỏ chườm lạnh nhẹ nhàng quanh hốc mắt từ 5 đến 10 phút để giảm sưng, tránh ấn trực tiếp lên nhãn cầu. Nếu bé dính hóa chất, mẹ xả mắt con dưới dòng nước sạch chảy nhẹ trong 15 đến 20 phút rồi đưa đi cấp cứu ngay.
Đặc biệt, mẹ bỉm cần loại bỏ hoàn toàn các thói quen dân gian nguy hiểm như nhỏ sữa mẹ vào mắt bé hay đắp các loại lá tươi. Những cách này chứa nhiều vi khuẩn, dễ gây nhiễm trùng nặng hơn và nguy cơ tổn thương thị lực vĩnh viễn.

Mẹ có nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid cho bé không?
Câu trả lời chắc chắn là KHÔNG. Đây là sai lầm rất phổ biến khi nhiều phụ huynh thấy mắt con đỏ liền tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh mạnh hoặc Corticoid về dùng.

Việc tự ý dùng thuốc chứa Corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm tăng áp lực trong mắt, dẫn đến nguy cơ đục thủy tinh thể hoặc đốm sẹo giác mạc không thể phục hồi. Còn với thuốc kháng sinh, dùng sai loại sẽ gây kháng thuốc, khiến tình trạng nhiễm trùng ở bé trở nên dai dẳng. Mẹ chỉ nên dùng nước muối sinh lý 0.9% vệ sinh tạm thời và đưa bé đi khám chuyên khoa.
Để không phụ thuộc vào người thân, giải pháp thuê bảo mẫu nhằm trông trẻ linh hoạt đang là xu hướng của các mẹ hiện đại.
Đôi mắt là tài sản vô giá giúp bé yêu tự do khám phá thế giới xung quanh. Khi con gặp vấn đề về mắt, sự lo lắng của mẹ là điều hoàn toàn tự nhiên. Tuy nhiên, chỉ cần mẹ nắm vững kiến thức, giữ vệ sinh đúng cách và tuân thủ chỉ định y khoa, đôi mắt bé cưng sẽ nhanh chóng khỏe mạnh trở lại. Momhub luôn sẵn sàng đồng hành cùng mẹ trên hành trình nuôi con an toàn và khoa học.
Tài liệu tham khảo
- Toddler Eye Infections and Injuries – Jennifer Kelly Geddes (Medically Reviewed by Micah Resnick, M.D., F.A.A.P.) – What to Expect – 27/12/2022
- Pinkeye (Conjunctivitis) – American Academy of Pediatrics – HealthyChildren.org – 2022
- Styes – KidsHealth From Nemours – 04/2020
- Foreign Bodies in the Eye in Children – Stanford Medicine Children’s Health – 2022
- Corneal Abrasions – KidsHealth From Nemours – 11/2020
Hỏi đáp nhanh
1. Mẹ có nên dùng nước muối sinh lý 0.9% rửa mắt hằng ngày cho bé không?
Mẹ có thể dùng nước muối sinh lý 0.9% để lau nhẹ rỉ mắt cho bé khi cần thiết. Tuy nhiên, mẹ không nên lạm dụng nhỏ mắt quá nhiều lần trong ngày khi mắt bé hoàn toàn khỏe mạnh, vì có thể làm trôi đi lớp màng nước mắt tự nhiên bảo vệ mắt con.
2. Khi bé bị lẹo mắt, mẹ có nên nặn nốt lẹo ra không?
Mẹ tuyệt đối không được nặn hoặc chích nốt lẹo của bé. Việc nặn lẹo sẽ khiến vi khuẩn phát tán sâu hơn vào các tổ chức quanh mắt, gây nhiễm trùng lan tỏa. Mẹ chỉ nên chườm ấm nhẹ nhàng bằng khăn sạch từ 3 đến 4 lần mỗi ngày để giúp tuyến dầu thông thoáng.
3. Trẻ bị viêm kết mạc có cần phải nghỉ học không?
Có, mẹ nên cho bé nghỉ học từ 5 đến 7 ngày hoặc đến khi mắt bé hết rỉ vàng và hết đỏ. Viêm kết mạc lây lan rất nhanh qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ chơi, khăn mặt với các bạn khác.
4. Nếu bé bị xà phòng hoặc hóa chất bắn vào mắt, mẹ cần rửa mắt trong bao lâu trước khi đi khám?
Mẹ cần lập tức rửa mắt bé dưới dòng nước sạch chảy nhẹ hoặc nước muối sinh lý liên tục trong ít nhất 15 đến 20 phút. Mẹ nhớ giữ mắt bé mở trong lúc rửa để hóa chất trôi hết ra ngoài, sau đó đưa con đến cơ sở y tế gần nhất.
Bài viết cùng chủ đề
Các mốc phát triển trẻ biết điCách giúp trẻ nhỏ kết bạn an toàn và hiệu quả cho mẹ và bé
Các mốc phát triển trẻ biết điHoạt động phát triển tốt nhất cho trẻ 3 tuổi là gì? Dấu hiệu trẻ sẵn sàng và những điều mẹ cần biết
Các mốc phát triển trẻ biết điPhát Triển Toàn Diện Cho Bé 30 Tháng Tuổi: Gợi Ý Những Hoạt Động Vui Chơi Khoa Học Và Bổ Ích
Các mốc phát triển trẻ biết điNhững hoạt động tốt nhất cho trẻ 2 tuổi là gì? Dấu hiệu và những điều mẹ cần biết
Các mốc phát triển trẻ biết điNhững hoạt động tốt nhất cho bé 18 tháng tuổi là gì? Dấu hiệu phát triển và những điều mẹ cần biết
Các mốc phát triển trẻ biết điHoạt động cho bé 15 tháng tuổi là gì? Dấu hiệu và những điều mẹ cần biếtXem thêm bài viết