Bảo Mẫu Nam: Định Kiến Và Thực Tế Trong Nghề Chăm Sóc Trẻ

Khi tìm người chăm sóc con, nhiều Ba Mẹ thường hình dung một bảo mẫu là nữ. Vì vậy, sự xuất hiện của bảo mẫu nam đôi khi tạo ra khá nhiều câu hỏi: Nam giới có phù hợp với công việc chăm trẻ không? Có đủ kiên nhẫn để đồng hành cùng trẻ nhỏ không? Hay việc chăm sóc trẻ vốn nên dành cho phụ nữ? Thực tế, những câu hỏi này phần nào xuất phát từ định kiến giới trong nghề chăm trẻ, bởi công việc chăm sóc trẻ từ lâu thường được gắn với phụ nữ. Trên thế giới, nam giới vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong lực lượng lao động giáo dục và chăm sóc trẻ nhỏ. Tuy nhiên, giới tính không thể thay thế cho những tiêu chí quan trọng như kỹ năng, kinh nghiệm, sự trách nhiệm, khả năng giao tiếp và mức độ phù hợp với từng trẻ. Vậy Ba Mẹ nên nhìn nhận bảo mẫu nam như thế nào?
Tóm tắt nhanh
- Bảo mẫu nam vẫn còn ít phổ biến do ảnh hưởng của định kiến xã hội về công việc chăm sóc trẻ.
- Định kiến giới trong nghề chăm trẻ có thể khiến nam giới ít lựa chọn lĩnh vực này dù giới tính không phải thước đo trực tiếp về năng lực chăm sóc.
- Người trông trẻ nam cần được đánh giá dựa trên kinh nghiệm, kỹ năng, sức khỏe, thái độ và khả năng phối hợp với gia đình.
- Đa dạng nghề nghiệp trong lĩnh vực chăm sóc trẻ có thể góp phần mở rộng cách nhìn của xã hội về vai trò của nam giới.
- Một số bảo mẫu nam có thể phù hợp với trẻ cần nhiều hoạt động vận động hoặc gia đình có nhu cầu chăm sóc đặc thù.
- An toàn cần được đánh giá bằng tiêu chí cụ thể và minh bạch, không chỉ dựa trên giới tính.
- Ba Mẹ nên chủ động tìm hiểu hồ sơ, kinh nghiệm, phạm vi công việc và cách người chăm sóc tương tác với trẻ.
- Lựa chọn phù hợp nhất là lựa chọn dựa trên nhu cầu thực tế của trẻ và gia đình.
Vì sao bảo mẫu nam còn hiếm?
Sự khan hiếm của bảo mẫu nam không nhất thiết phản ánh mức độ phù hợp hay năng lực của nam giới trong việc chăm trẻ. Một phần nguyên nhân đến từ cách xã hội nhìn nhận công việc chăm sóc trong nhiều năm.
Chăm sóc trẻ thường được xem là công việc của phụ nữ
Trong nhiều nền văn hóa, chăm sóc trẻ, làm việc nhà và nuôi dưỡng gia đình thường được mặc định là trách nhiệm của phụ nữ. Quan niệm này ảnh hưởng đến cả lựa chọn nghề nghiệp của nam giới.
OECD ghi nhận phụ nữ chiếm khoảng 96% lực lượng giáo viên giáo dục mầm non tại các quốc gia OECD có dữ liệu. Báo cáo cũng chỉ ra rằng định kiến coi phụ nữ là người chăm sóc góp phần khiến giáo dục và chăm sóc trẻ nhỏ được nhìn nhận như một lĩnh vực “dành cho nữ”.
Ở một báo cáo khác, OECD cho biết nam giới chiếm dưới 5% giáo viên trong giáo dục mầm non tại OECD. Những định kiến về công việc chăm sóc, điều kiện nghề nghiệp và cơ hội phát triển đều có thể khiến nam giới ít lựa chọn lĩnh vực này.
Điều này giúp giải thích vì sao khi tìm người trông trẻ nam, Ba Mẹ có thể gặp ít lựa chọn hơn so với bảo mẫu nữ. Nhưng “ít phổ biến” không đồng nghĩa với “ít phù hợp”.
Định kiến nghề nghiệp cũng ảnh hưởng đến nam giới
Một người đàn ông lựa chọn công việc chăm trẻ đôi khi phải đối mặt với câu hỏi từ gia đình, bạn bè hoặc xã hội về việc liệu đây có phải là một nghề “phù hợp với nam giới” hay không.
Nghiên cứu định tính về các nam chuyên viên giáo dục trẻ nhỏ tại Canada cho thấy những người làm nghề này có thể gặp sự soi xét liên quan đến giới tính, hình mẫu nam giới và cách xã hội nhìn nhận công việc chăm sóc.

Không phân biệt giới tính, điều quan trọng là sự phù hợp và khả năng chăm sóc trẻ.
Những rào cản này có thể khiến số lượng nam giới bước vào lĩnh vực chăm sóc trẻ thấp hơn, từ đó tạo thành một vòng lặp: càng ít nam giới làm nghề, xã hội càng ít có cơ hội nhìn thấy hình ảnh nam giới trong vai trò chăm sóc.
Vì vậy, khi đánh giá bảo mẫu nam, Ba Mẹ nên tách hai câu hỏi:
- “Người này là nam hay nữ?”
- “Người này có phù hợp và đủ năng lực chăm sóc con mình không?”
Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.
Những định kiến phổ biến về bảo mẫu nam
Khi nhắc đến bảo mẫu nam, một số lo ngại của phụ huynh là dễ hiểu, đặc biệt vì người chăm sóc thường có thời gian ở gần trẻ và tham gia vào những sinh hoạt riêng tư của trẻ. Tuy nhiên, điều quan trọng là chuyển những lo ngại chung thành các tiêu chí đánh giá cụ thể.
“Nam giới không đủ kiên nhẫn để chăm trẻ”
Đây là một trong những định kiến thường gặp nhất. Nhưng sự kiên nhẫn không phải đặc điểm có thể xác định chỉ dựa vào giới tính.
Khả năng kiên nhẫn phụ thuộc vào tính cách, kinh nghiệm, kỹ năng giao tiếp và cách một người phản ứng trước hành vi của trẻ.
Một bảo mẫu nam có thể rất phù hợp với trẻ nếu biết:
- Lắng nghe khi trẻ thể hiện nhu cầu.
- Giải thích thay vì quát mắng.
- Kiên trì khi trẻ chưa hợp tác.
- Điều chỉnh hoạt động theo độ tuổi và khả năng của trẻ.
- Tôn trọng ranh giới cá nhân của trẻ.
- Trao đổi với Ba Mẹ khi gặp tình huống khó xử.
Một nghiên cứu quan sát trên các cặp người chăm sóc nam và nữ trong môi trường chăm sóc trẻ cho thấy hai nhóm có điểm tương đương về một số khía cạnh như khả năng nhận biết trạng thái tinh thần của trẻ, phản hồi nhạy cảm và tôn trọng tính tự chủ; trẻ cũng hình thành gắn bó an toàn với cả người chăm sóc nam và nữ trong nghiên cứu. Đây là nghiên cứu quy mô nhỏ, vì vậy không nên dùng để khẳng định mọi bảo mẫu nam đều giống nhau, nhưng nó cho thấy giới tính không phải yếu tố đủ để dự đoán chất lượng chăm sóc.
“Bảo mẫu nam chỉ phù hợp với trẻ lớn hoặc trẻ trai”
Đây cũng là một suy nghĩ cần xem xét lại.
Không có cơ sở để mặc định người trông trẻ nam chỉ phù hợp với một giới tính hoặc một nhóm tuổi nhất định. Điều cần quan tâm là kinh nghiệm và kỹ năng thực tế.
Ví dụ, một người từng chăm trẻ sơ sinh có thể hiểu hơn về lịch ăn, ngủ và những nhu cầu cơ bản của trẻ nhỏ. Một người có kinh nghiệm với trẻ 5-10 tuổi có thể phù hợp hơn với gia đình cần hỗ trợ đưa đón, vui chơi, đọc sách hoặc đồng hành trong sinh hoạt hằng ngày.
Vì vậy, thay vì hỏi “Nam có chăm bé gái được không?”, Ba Mẹ nên hỏi:
Người này đã từng chăm trẻ ở độ tuổi nào và có kinh nghiệm với những nhiệm vụ mà gia đình đang cần hay chưa?
Cách đặt câu hỏi như vậy thực tế và công bằng hơn.

Kỹ năng, kinh nghiệm và sự phù hợp mới là những yếu tố Ba Mẹ nên quan tâm khi chọn bảo mẫu.
Lợi thế riêng của bảo mẫu nam
Không nên cho rằng bảo mẫu nam mặc nhiên có những ưu điểm mà bảo mẫu nữ không có. Tuy nhiên, trong một số hoàn cảnh, một người chăm sóc nam có thể mang đến những trải nghiệm phù hợp với nhu cầu riêng của trẻ và gia đình.
Tạo thêm sự đa dạng trong môi trường chăm sóc
Trẻ có thể gặp nhiều kiểu người lớn khác nhau trong cuộc sống: mẹ, bố, ông bà, thầy cô, người chăm sóc và những người trưởng thành khác.
Sự đa dạng này giúp trẻ có cơ hội quan sát nhiều cách giao tiếp và tương tác khác nhau. OECD cho rằng sự đa dạng về giới trong đội ngũ giáo dục trẻ nhỏ có thể góp phần mở rộng cách trẻ nhìn nhận về vai trò giới, dù chỉ riêng sự hiện diện của giáo viên nam không tự động loại bỏ định kiến giới.
Đây là điểm đáng chú ý khi nói về đa dạng nghề nghiệp. Việc nam giới tham gia nghề chăm sóc không chỉ liên quan đến lựa chọn nghề nghiệp của người trưởng thành mà còn góp phần bình thường hóa hình ảnh nam giới trong vai trò nuôi dưỡng và chăm sóc.
Có thể phù hợp với những hoạt động cần vận động
Một số trẻ có nhu cầu vận động cao và thích những hoạt động như đá bóng, đạp xe, đi bộ, trò chơi vận động hoặc khám phá ngoài trời.
Trong trường hợp này, Ba Mẹ có thể cân nhắc một người chăm sóc có sức khỏe và sở thích phù hợp với trẻ. Đây không phải lợi thế riêng của nam giới – phụ nữ hoàn toàn có thể đảm nhiệm những hoạt động tương tự – nhưng một số bảo mẫu nam có thể có kinh nghiệm hoặc sở thích phù hợp với nhu cầu này.
Điều quan trọng vẫn là khả năng tổ chức hoạt động an toàn.
Ví dụ, nếu đưa trẻ ra ngoài, Ba Mẹ cần thống nhất:
- Khu vực trẻ được phép hoạt động.
- Thời gian vui chơi.
- Quy tắc qua đường và di chuyển.
- Những vật dụng trẻ được sử dụng.
- Cách liên lạc với Ba Mẹ.
- Phương án xử lý nếu trẻ bị thương hoặc có dấu hiệu bất thường.
Như vậy, lợi thế không nằm ở giới tính mà nằm ở sự phù hợp giữa kỹ năng của người chăm sóc và nhu cầu của trẻ.
Có thể trở thành một hình mẫu đa dạng cho trẻ
Một trong những giá trị đáng chú ý của việc có nam giới tham gia lĩnh vực chăm sóc trẻ là giúp mở rộng hình dung của xã hội về vai trò của nam giới.
Nghiên cứu về nam giới tham gia chăm sóc trẻ cho thấy việc nam giới tham gia công việc chăm sóc có liên quan đến những yếu tố như quan niệm về bình đẳng giới, trải nghiệm được học cách chăm sóc từ nhỏ và việc quan sát hình mẫu nam giới tham gia chăm sóc trong gia đình.
Điều này không có nghĩa Ba Mẹ cần chọn bảo mẫu nam chỉ để tạo hình mẫu giới cho con. Đây chỉ nên được xem là một khía cạnh tích cực có thể xuất hiện khi trẻ được tiếp xúc với nhiều hình mẫu người lớn khác nhau.

Chăm sóc trẻ không phải câu chuyện của riêng một giới.
Góc nhìn của phụ huynh
Với Ba Mẹ, việc lựa chọn người chăm trẻ trước hết phải dựa trên an toàn và sự phù hợp. Không nên vì muốn phá bỏ định kiến mà bỏ qua những bước đánh giá cần thiết; nhưng cũng không nên từ chối một ứng viên chỉ vì giới tính.
Ba Mẹ có thể đánh giá bảo mẫu nam theo checklist nào?
Một checklist đơn giản sẽ giúp quá trình lựa chọn khách quan hơn:
| Tiêu chí | Ba Mẹ nên tìm hiểu |
|---|---|
| Kinh nghiệm | Đã chăm trẻ ở độ tuổi nào? |
| Kỹ năng | Có những kỹ năng chăm sóc nào? |
| Giao tiếp | Có trao đổi rõ ràng, tôn trọng trẻ? |
| An toàn | Có hiểu các nguyên tắc an toàn cơ bản? |
| Sức khỏe | Có đáp ứng được tính chất công việc? |
| Tính cách | Có kiên nhẫn, bình tĩnh, trách nhiệm? |
| Công việc | Có phù hợp với phạm vi nhiệm vụ? |
| Thời gian | Có đáp ứng lịch gia đình cần? |
| Phối hợp | Có sẵn sàng tuân thủ nguyên tắc của Ba Mẹ? |
Với bảo mẫu nam cũng như bất kỳ người chăm sóc nào, Ba Mẹ nên trao đổi rõ những việc được phép và không được phép làm, cách sử dụng thiết bị, quy tắc đưa trẻ ra ngoài, chế độ ăn, lịch ngủ và cách báo cáo tình hình của trẻ.
Sự minh bạch ngay từ đầu giúp cả hai bên hiểu rõ kỳ vọng và hạn chế những hiểu lầm trong quá trình làm việc.
An toàn không nên được đánh giá dựa trên giới tính
Đây là điểm đặc biệt quan trọng.
Ba Mẹ hoàn toàn có quyền đặt ra những tiêu chuẩn an toàn nghiêm túc khi lựa chọn người chăm trẻ. Tuy nhiên, tiêu chuẩn ấy nên áp dụng nhất quán cho mọi ứng viên.
Thay vì:
“Tôi không chọn nam vì sợ không an toàn.”
Có thể chuyển thành:
“Tôi cần kiểm tra hồ sơ, kinh nghiệm, thông tin xác minh và thống nhất rõ nguyên tắc chăm sóc với mọi ứng viên.”
Cách tiếp cận này vừa giúp Ba Mẹ bảo vệ trẻ, vừa tránh đánh giá một cá nhân chỉ dựa trên giới tính.
Khi nào bảo mẫu nam có thể là lựa chọn phù hợp?
Người trông trẻ nam có thể là lựa chọn đáng cân nhắc khi hồ sơ và năng lực của người đó đáp ứng được nhu cầu gia đình.
Chẳng hạn:
Gia đình có trẻ hiếu động:
Có thể ưu tiên người có kinh nghiệm tổ chức hoạt động vận động và đủ khả năng theo sát trẻ.
Gia đình cần hỗ trợ trẻ lớn:
Có thể tìm người có khả năng giao tiếp tốt, đồng hành với sở thích của trẻ và hỗ trợ sinh hoạt phù hợp.
Gia đình muốn trẻ tiếp xúc với nhiều hình mẫu nghề nghiệp:
Có thể xem việc một nam giới làm công việc chăm sóc như một trải nghiệm bình thường về đa dạng nghề nghiệp.
Gia đình cần bảo mẫu theo giờ:
Có thể tập trung vào lịch rảnh, vị trí, kinh nghiệm và phạm vi công việc thay vì giới tính.
Điều quan trọng là Ba Mẹ vẫn cần trực tiếp đánh giá mức độ phù hợp trước khi đưa ra quyết định.
Nếu bạn tin rằng việc chăm sóc trẻ em cần sự tận tâm và xứng đáng được trân trọng, hãy lựa chọn trở thành Đối tác Bảo mẫu Momhub.
Momhub là hệ sinh thái đầu tiên tại Việt Nam cung cấp giải pháp tìm kiếm bảo mẫu trông trẻ linh hoạt theo giờ cho Gia đình, với vai trò kết nối Ba Mẹ và các Đối tác Bảo mẫu phù hợp.
Với Momhub, việc tìm người chăm trẻ không nên bắt đầu và kết thúc ở một tiêu chí như giới tính, tuổi tác hay một vài năm kinh nghiệm. Ba Mẹ cần có thông tin đủ rõ ràng để chủ động so sánh bảo mẫu nam, bảo mẫu nữ và lựa chọn người phù hợp với độ tuổi của trẻ, lịch sinh hoạt, phạm vi công việc và những nguyên tắc riêng của gia đình.
Mỗi gia đình có một nhu cầu khác nhau. Vì vậy, sự minh bạch trong thông tin, khả năng chủ động lựa chọn và tiêu chí đánh giá rõ ràng là những yếu tố quan trọng để quá trình tìm kiếm người chăm trẻ trở nên phù hợp và an toàn hơn.
Tài liệu tham khảo
- Education at a Glance 2026: What are the main characteristics of the teaching workforce across levels of education? – OECD – Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) – 2026.
- Education at a Glance 2023: How do early childhood education systems differ around the world? – OECD – Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) – 2023.
- Education at a Glance 2024: Who are the teachers, and where do countries stand in terms of teacher shortages? – OECD – Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) – 2024.
- Good Practice for Good Jobs in Early Childhood Education and Care: Bringing men into the ECEC workforce – OECD – OECD – 2019.
- Mind-Mindedness of Male and Female Caregivers in Childcare and the Relation to Sensitivity and Attachment: An Exploratory Study – Cristina Colonnesi, Marleen van Polanen, Louis W. C. Tavecchio, Ruben G. F. Fukkink – Infant Behavior and Development – 2017.
- Procuring Gender-Situated Voices of Male Early Childhood Professionals in Canada – Tina Heather Bonnett, Chase Edwin Wade – International Journal of Qualitative Studies in Education – 2022.
- Global pathways to men’s caregiving: mixed methods findings from the International Men and Gender Equality Survey and the Men Who Care study – Gary Barker và cộng sự – Men and Masculinities / PubMed – 2014.
- Effectiveness of father-inclusive interventions on maternal, paternal, couples, and early child outcomes in low- and middle-income countries: A systematic review – Joshua Jeong, Eileen F. Sullivan, Juliet K. McCann – Social Science & Medicine – 2023.
- Biological essentialism, gender ideologies, and the division of housework and childcare: comparing male carer/female breadwinner and traditional families – các tác giả nghiên cứu – PubMed – 2021.
- Parents’ judgments of children’s gender-typed play indicate qualities of the early-life caregiving environment – Adam A. Rogers và cộng sự – Journal of Family Psychology – 2023.
Hỏi đáp nhanh
1. Bảo mẫu nam có phù hợp để chăm trẻ không?
Có thể phù hợp nếu người đó có kinh nghiệm, kỹ năng, sức khỏe và thái độ đáp ứng yêu cầu chăm sóc. Giới tính không phải tiêu chí đủ để kết luận một người có phù hợp với trẻ hay không.
2. Có nên thuê người trông trẻ nam cho bé gái?
Ba Mẹ có thể cân nhắc dựa trên cùng các tiêu chí áp dụng cho mọi người chăm sóc: hồ sơ, kinh nghiệm, kỹ năng, sự an toàn, phạm vi công việc và mức độ phù hợp với gia đình. Không nên quyết định chỉ dựa trên giới tính của người chăm sóc.
3. Vì sao bảo mẫu nam ít phổ biến?
Nghề chăm sóc trẻ từ lâu thường được xã hội gắn với phụ nữ. OECD cho biết nam giới vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong lực lượng giáo dục và chăm sóc trẻ nhỏ tại nhiều quốc gia. Định kiến giới và nhận thức về nghề nghiệp là một trong những yếu tố góp phần tạo ra sự mất cân bằng này.
4. Bảo mẫu nam có kiên nhẫn với trẻ không?
Không thể xác định sự kiên nhẫn dựa trên giới tính. Ba Mẹ nên quan sát cách ứng viên giao tiếp, phản ứng trước tình huống trẻ không hợp tác và cách họ giải quyết vấn đề.
5. Bảo mẫu nam có lợi thế gì khi chăm trẻ?
Một số người có thể có kinh nghiệm hoặc sở thích phù hợp với hoạt động vận động, trẻ lớn hoặc những nhu cầu cụ thể của gia đình. Tuy nhiên, đây không phải lợi thế mặc định của tất cả nam giới.
6. Ba Mẹ cần kiểm tra gì trước khi chọn bảo mẫu nam?
Nên tìm hiểu kinh nghiệm, kỹ năng, sức khỏe, phạm vi công việc, lịch làm việc, thông tin hồ sơ và những nguyên tắc chăm sóc. Quan trọng nhất là đánh giá dựa trên tiêu chí rõ ràng và nhất quán.
7. Có nên loại bảo mẫu chỉ vì là nam giới?
Không nhất thiết. Nếu Ba Mẹ có những yêu cầu riêng về người chăm sóc, hoàn toàn có thể đưa chúng vào tiêu chí lựa chọn. Tuy nhiên, nên đánh giá ứng viên dựa trên năng lực và mức độ phù hợp thực tế thay vì mặc định rằng nam giới không thể chăm trẻ tốt.
Bài viết cùng chủ đề
Tin tức dành cho bảo mẫuThuê Bảo Mẫu Cho Gia Đình Ở Chung Cư: Những Lưu Ý An Toàn Riêng
Tin tức dành cho bảo mẫuVì Sao Đối Tác Bảo Mẫu Phải Ký Bộ Quy Tắc Ứng Xử Và Hợp Đồng
Tin tức dành cho bảo mẫuCách check-in bắt đầu ca làm trên app MomHub dành cho Đối tác Bảo mẫu
Tin tức dành cho bảo mẫuNhững Câu Hỏi Momhub Nhận Được Nhiều Nhất Từ Ứng Viên Đối Tác Mới
Tin tức dành cho bảo mẫuVì Sao Momhub Phỏng Vấn Trước Rồi Mới Kích Hoạt Hồ Sơ
Tin tức dành cho bảo mẫuBảo Mẫu Làm Việc Cho Nhiều Gia Đình Cùng Lúc: Có Ổn Không?Xem thêm bài viết